تاریخچه و زندگی نامهدر پی درگذشت زنده‌یاد دكتر همایون سراجی، دانشمند برجسته ایرانی ناسا و از مدیران رباتیك آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا، دكتر فیروز نادری، مدیر ارشد برنامه‌ریزی راهبردی ناسا با اشاره به جایگاه ویژه آن دانشمند فقید به عنوان یك متخصص شناخته شده بین المللی در حوزه روبوتیك تاكید كرد:

 دكتر سراجی ایده‌های عظیمی داشت كه در سال‌های آینده محقق خواهد شد و زندگی حرفه‌یی وی در كارهای عظیمی كه از خود بر جای گذاشته است، ادامه خواهد یافت. دكتر همایون سراجی، دانشمند ارشد رباتیك سازمان فضایی آمریكا و از اساتید سابق دانشگاه صنعتی شریف كه از مدیران تیم‌های رباتیك و كنترل كاوشگرهای فضایی ناسا بود، در سن 60 سالگی در كالیفرنیا درگذشت.

مرحوم دكتر سراجی در بسیاری از ماموریت‌های كاوشگرهای ربوتیك ناسا از جمله ماموریت استثنایی كاوشگرهای دوقلوی «روح» و «فرصت» كه زیر نظر دكتر فیروز نادری رییس وقت ماموریت‌های مریخ ناسا اجرا شد، مشاركت داشت و با ارائه طرح‌ها و روش‌های ابتكاری نقش مهمی در پیشبرد این ماموریت‌های بزرگ فضایی ایفا كرد.

دكتر فیروز نادری در یادداشتی كه در پی درگذشت پرفسور سراجی  نگاشته، آورده داشت: «دكتر سراجی یك متخصص شناخته شده بین المللی در رشته روبوتیك بود. اگرچه من و او در رشته‌های مختلفی كار می‌كردیم اما اغلب علاقه‌مان با هم منطبق می‌شد.

چند سال پیش زمانی كه من هنوز مدیریت برنامه مریخ را بر عهده داشتم ما در زمینه هدایت خودكار رونده‌های (lander) مریخ به یك موقعیت نسبتا دقیق - در محدود 100 یاردی از هدف - علاقه مند شدیم.

امروز اگر ما بخواهیم رونده بعدی را در كنار یك دهانه آتشفشانی فرود بیاوریم باید این فرود به فاصله چندین مایلی باشد چرا كه هم اكنون فن‌آوری برای فرود بسیار نزدیك بدون خطر افتادن درون آتشفشان را در اختیار نداریم.

دكتر سراجی من را به آزمایشگاهش دعوت كرد تا آخرین تحقیقاتش را به من نشان بدهد. او در حال كار كردن بر روی یك الگوریتم شناخت الگویی بر اساس تئوری فازی لوجیك بود (كه همانطوركه احتمالا می‌دانید پیشگام آن یك دانشمند ایرانی دیگر به نام دكتر لطفی زاده بوده كه وی نیز احترام زیادی برای دكتر سراجی قائل بودند).

این قابلیت كه روزی دستیابی به آن امكان پذیر خواهد شد، صحنه‌ای را به تصویر می‌كشد حاكی از اینكه فضاپیمایی در حال فرود سریعا و به طور خودكار ناحیه فرود را به مناطق امن و خطرناك تقسیم می‌كند و رونده را به یك مكان امن هدایت می‌كند كه عاری از شیب‌های تند، گرداله‌های بزرگ و خطرهای دیگر باشد.

ما هنوز نتوانسته‌ایم این قابلیت اجرا كنیم اما من مطمئن هستم كه در آینده این‌كار را انجام خواهیم داد.

زندگی حرفه‌ای و تخصصی همایون در كارهای عظیمی كه وی از خود بر جای گذاشته است، ادامه خواهد یافت و تلاش‌های وی در سال‌های آینده به ثمر خواهد رسید.

اما آنچه همایون را برای ما عزیزتر می‌كرد این بود كه او مردی دوست داشتنی بود و ما از بودن با او در منزلش بیش از هر جای دیگری لذت می‌بردیم.»


گفتنی است، مرحوم دكتر سراجی در سال 1947 (1326) در تهران متولد شد و تحصیلات خود را تا اخذ دیپلم در داخل كشور ادامه داد.

وی در سال 1969 (1348) با اخذ مدرك كارشناسی در رشته الكترونیك با رتبه اول از دانشگاه سوزكز (Sussex) در انگلیس فارغ التحصیل شد و در سال 1972 مدرك دكتری خود را در رشته سیستم‌های كنترل از دانشگاه كمبریج در انگلیس اخذ كرد.

سراجی بعنوان محقق در كالج سنت جان در كمبریج انتخاب شده و به مدت دو سال به تدریس و انجام تحقیقات فوق دكتری مشغول بود.

وی در سال 1974 به عنوان استاد مهندسی برق به هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف پیوست و مدت 10 سال در رشته سیستم‌های كنترل تحقیق و تدریس كرد.

دكتر سراجی در سال 1984 به عنوان دانشمند ممتاز سازمان ملل انتخاب شد و یك سال را به عنوان استاد میهمان در دانشگاه نیومكزیكو در آمریكا گذراند.

وی در طول 13 سال فعالیت دانشگاهی، مقالات متعددی در زمینه سیستم‌های كنترل چند گونه با تمركز بر روی كنترل نوری، استقرار قطب، كنترل كننده‌های چند گونه PID و تنظیم خروجی، منتشر كرده است.

دكتر سراجی در سال 1985 به عنوان عضو ارشد فنی به آزمایشگاه پیشرانش جت(JPL) ناسا ملحق شد و به طور نیمه وقت نیز در موسسه فن‌آوری كالیفرنیا (Caltech ) تدریس می‌كرد.

مرحوم دكتر سراجی از سال 1991، سرپرستی و مدیریتی گروه تحقیقات تله روبوتیك و كاربردهای آن را كه متشكل از حدود 20 مهندس و محقق بود، در مركز JPL ناسا بر عهده داشت.

وی طی فعالیتش در JPL، ‌تحقیقات گسترده‌ای در حوزه سیستم‌های كنترل روبات به ویژه در بخش كنترل روبات تنظیم شونده، ردیابی روبات بر اساس دستور، كنترل روبات‌های ماهر، كنترل تماس، پیشگیری از برخورد بی درنگ و فرود ایمن فضاپیما انجام داد.

دكتر سراجی در سال 1992 جایزه دستاورد مهندسی استثنایی ناسا، در سال 2002 و 1991 جایزه دستاورد گروهی ناسا و از سال 1995 به بعد هشت جایزه عملیات فضایی اصلی ناسا را به خود اختصاص داد.

هم چنین در سال 2003 برای انتشار مقاله «تحقیقات برجسته» جایزه ادوارد استون آزمایشگاه JPL را دریافت كرد.

دكتر سراجی در سال 1996 به دلیل تحقیقات فردی مهم در حوزه‌های كنترل و روبوتیك به عنوان دانشمند ارشد تحقیقاتی در آزمایشگاه JPL منصوب شد.

وی در سال 1997 برای تحقیقاتش در زمینه فناوری كنترل روبوتیك و كاربردهای فضایی آن عضو محقق انجمن IEEE شد.

در سال 2003 نیز وی با عنوان پرمقاله ترین نویسنده در تاریخ 20 ساله Journal of Robotic Systems شناخته شد.

منبع : ترجمه سایت رسمی ناسا